Tộc ước
Làm ǵ? Gia phả ghi hết mọi điều cần thiết liên quan đến mỗi người trong gia đ́nh, tộc họ nên mỗi nhà cần có gia phả. Xưa cũng có khi chỉ coi đơn giản gia phả chỉ để nhớ tới các vị tiền nhân mà chăm lo bổn phận thờ phụng. Gia phả chỉ nhằm để thực hành gia lễ như vậy là c̣n bị bó hẹp. Cần được nới rộng hơn về quan niệm cho gia phả ngày nay. Ngoài việc được lâu đời sử dụng như trên, gia phả ngày nay nên được coi là gốc rễ của gia giáo. Với gia phả, gia đ́nh luôn bước trước nhà trường và xă hội trong cuộc ngăn chặn thói hư tật xấu xâm chiếm con em ḿnh bằng các cách giáo dục của gia đ́nh. ấy là việc đem gương sáng về cách sống đạo lí cùng tư tưởng và sự nghiệp cao đẹp của ông cha cho con cháu noi theo cùng những lời di huấn gợi cảm của các vị. Dùng gia phả để gây ấn tượng về nền nếp gia phong nhất là ư thức trách nhiệm cao với gia đ́nh, xă hội cho con cháu ngay từ tấm bé trở đi nhằm đào tạo cho họ sớm trở thành người chân chính. Gia phả phải sớm tạo ra cho lớp người chân chính nhỏ tuổi này ḷng tự hào về truyền thống tốt đẹp của gia tộc cũng như ḷng dũng cảm dám gạt bỏ mọi thành kiến, mặc cảm về những hạn chế do quá khứ gia đ́nh để lại. Gia phả nên sớm có tác dụng tạo dựng cho con cháu thói quen tốt như luôn biết tự giác tôn trọng luật lệ, nền nếp kỉ cương của gia đ́nh. Gia phả thực sự phải là nhịp cầu nối liền, là sợi dây gắn bó liên kết mọi người cùng huyết thống trong khối đoàn kết luôn luôn được bồi đắp để mái măi vững bền. Tóm lại, gia phả phải là nền tảng để thực hành gia lễ, giữ ǵn gia phong và gây dựng gia giáo. Gia phả là cái căn bản để phát huy và bảo tồn đạo lư gia tộc mà trong đó việc thờ phụng Tổ tiên ông bà cha mẹ là bổn phận hàng đầu tối thiêng liêng không thể khinh suất với mọi người [1]. Thờ phụng gia tiên không phải là tôn giáo, cũng không là tín ngưỡng v́ tín ngưỡng th́ có thể tin hay không tin vào một tôn giáo. C̣n thờ cúng ông bà th́ phải tin vào các vị có thật đă từng cùng sống với ta. Thờ cúng ông bà là thể hiện quyết tâm của con người về ḷng tin nơi gia đ́nh, ḍng tộc. Nhà nào cũng có bàn thờ gia tiên cho dù họ có tôn giáo hay không cũng như gia phả nào cũng coi trọng việc ghi chép ngày giỗ các vị. Là báu vật gia đ́nh (gia bảo) nhưng không như Tộc phả phải cất dấu gần như bất di bất dịch nơi thờ cúng, gia phả tuy phải được bảo quản không kém song phải luôn được sử dụng. Gia phả phải được trích đọc cho nhau nghe từng đoạn, từng phần cần thiết nào đó thường ngày hay là những lúc trọng đại: hôn lễ, giỗ chạp, tang lễ, tết nhất, lễ mừng thọ,... Từ đó, con cháu vừa được ôn lại hay học thêm ở người xưa. Gia phả mặc nhiên trở thành lớp học có giờ học hấp dẫn với bài học thiết thực trong không khí thiêng liêng mà ấm cúng, sinh động. Nhờ đó mà gia huấn, gia phong được dịp tốt để tồn tại, nẩy nở. Cứ xem qua t́nh h́nh như thế th́ vấn đề đặt ra cho chúng ta từ nay về sau là - phải có một Gia phả thật tốt cả về nội dung và h́nh thức - mà cuốn gia phả nhỏ nhắn này của ta c̣n cần rất nhiều tâm huyết và công sức của con cháu bổ cứu cho, trước nhất là anh em đời 12. Gia phả của chúng ta c̣n sơ lược hoặc thiếu hẳn những phần sau: 1/ Di ngôn: Những lời trăn trối, dặn ḍ của tiền nhân trước lúc các người đi xa, chưa dám kể đến di chúc. 2/ Gia huấn: Những lời khuyên bảo dạy dỗ của ông bà cha mẹ. Vinh hạnh và trách nhiệm của con cái những ai được sống lâu với bố mẹ nên biết chắt lọc mà chép lại những lời tâm huyết sâu nặng nghĩa t́nh mà các Người đă có nhiều năm, tháng ân cần dạy dỗ chúng ta. 3/ Những kinh nghiệm về cuộc đời của các vị khi thành công cũng như lúc thất bại - bài học xương máu của cuộc sống - mỗi người. 4/ Ghi nhận về cá tính, đời sống, phẩm hạnh cùng danh ngôn, tài sản vật chất và tinh thần của từng vị. 5/ Diễn biến trong phút lâm chung cùng t́nh h́nh tang lễ. 6/ Trong phần sinh hạ, phải chép kỹ hơn nữa về những người con gái bởi về sau, họ không c̣n được chép kỹ như con trai. ... Cuối cùng, chúng tôi thành tâm xin lỗi hết thảy mọi người về mọi sai sót trong biên soạn. Xin được tha thiết nhờ hết vào mọi thế hệ mai sau vừa t́m ṭi tư liệu bổ cứu, vừa tự ḿnh chăm lo lập nên những kỳ tích trong cuộc sống. Cùng chung máu thịt một nhà, cốt huyết một họ - anh chị em chung ḷng góp sức thân ái nắm chặt tay nhau thi tài đua trí viết nên nhiều những trang sử nhà, sử họ ngày một chói lọi hơn - cho gia phả thành pho sử vàng rực rỡ, là nguồn mạch quí báu thiêng liêng vô tận nuôi dưỡng, động viên, cổ vũ, khích lệ muôn đời con cháu vững bước tiến lên măi măi trên đường dài kế tục và phát triển. Mă số của mỗi người - chứa các thông tin họ tộc Cấu tạo: Ông Thủy tổ có mă số là 1, có con trưởng mang mă số 11, con thứ 2 mă số là 12;(mă số của con có phần đầu là mă số của cha có thêm 1 chữ số là con thứ mấy trong gia đ́nh)... Với biển tên, viết theo hàng (từ trên xuống dưới, từ trái qua phải) đủ 6 số th́ xuống hàng viết tiếp, c̣n trường hợp khác viết một ḍng. Cứ 3 số dùng dấu chấm (.); 6 số dùng dấu sắc (’) cách các số cho dễ xem. Đề nghị: - Khuyến khích con gái, con dâu về dự tế lễ. - Kể từ đời 12, con gái cũng có mă số, chữ số cuối cùng của mă được gạch chân bên dưới. - Con dâu mang biển có mă số của người chồng (gạch chân bên dưới), phía trên tên của người con dâu (chữ lớn) sẽ có kèm ḍng tên chồng (chữ nhỏ). Thông tin trong mă số: - Mă số có N chữ số th́ người đó ở đời N. - Con thứ mấy trong gia đ́nh. - T́m quan hệ họ hàng: + Ai có ít chữ số hơn th́ ở đời trước (ít hơn 1 chữ số là chú bác, 2 là ông,...) + So sánh mă số của 2 người có n chữ số đầu giống nhau th́ họ cùng là hậu duệ của ông đời thứ n có mă số là n số giống nhau đó. Số thứ n+1 của ai nhỏ hơn th́ người đó thuộc nhành trên. Ví dụ: t́m quan hệ giữa hai mă số sau: A=123.112’2 và B=123.111’13 Ta đặt số nhỏ ở trên số lớn như sau: A=123.112’2 (số gồm 7 chữ số - đời 7) B=123.111’13 (số gồm 8 chữ số - đời 8) Có 5 chữ số đầu giống nhau A, B là cháu chắt cụ đời thứ 5 (n=5 chữ số đầu giống nhau) là C=123.11; A là cháu C, B là chắt C. Chữ số thứ 6 (n+1=6 là chữ số đầu tiên khác nhau) của B (là 1) nhỏ hơn chữ thứ 6 của A (là 2) nên B thuộc nhành trên, mà A thuộc đời 7, B thuộc đời 8 nên B gọi A là chú (123.111 – ông của B là anh ruột 123.112- cha của A). Một mă số con gái: 123.111’131.231 (gạch chân chữ số cuối cùng). [1] Qua giao lưu trao đổi ư kiến về gia phả, chúng tôi đồng ư nhiều với ông Phạm Côn Sơn và xin được tóm lược một số ư của ông để con cháu tham khảo. | |