Phả ký
Dòng Họ Lê

... ...Dòng họ Lê có nhân số đông thứ nhì trong tổng nhân số Việt Nam. Họ Lê chỉ đặc biệt có ở người Việt nước ta mà thôi. Trong lịch sử Trung Quốc rất hiếm có người họ Lê, hơn một ngàn năm Bắc Thuộc không có một viên quan cai trị nào mang họ Lê. Bởi vậy nhiều nhà nghiên cứu cho rằng: Họ Lê là một trong những dòng họ đặc trưng của dân tộc Lạc Việt đã định cư ở đất Thanh Hoá - Ninh Bình từ rất lâu đời đến nay.
Ngày nay họ Lê có thể chiếm đến 15% dân số nước ta, là một dòng họ đã có đến hai lần lập ra triều đại Vương quyền: Tiền Lê và Hậu Lê, tổng cộng 399 năm. Trong danh sách khoa bảng triều Nguyễn trong 115 năm có đến 650 vị Hương Cống, Cử Nhân, Tiến Sĩ, Phó Bảng là con cháu họ Lê trong 5.230 vị đăng khoa.
Nghiên cứu về dòng họ Lê vô cùng thú vị, vì có nhiều Danh nhân lịch sử, văn hóa nước ta mang dòng họ này. Đặt biệt những vị Thủy Tổ của nhiều chi phái họ Lê ở nước ta đều xuất xứ trên đất Đại Việt, không hề có ai gốc tích từ Trung Quốc sang mang dòng họ Lê.
(Trích tham luận của Nhà Biên khảo Vũ Hiệp)
*********************
Nói về quê hương, là nói đến nơi thờ phụng tổ tiên, là nơi thiêng liêng, nơi tổ tiên sinh ra ông cha mình. Mọi người đều sinh ra và xuất phát từ một gia đình, nhiều gia đình cùng một dòng máu huyết thống là dòng họ, nhiều dòng họ hợp lại là một xã hội. Từ khi sinh ra và lớn lên mỗi người một ngành, một nghề, sinh sống một địa danh khác nhau, nhưng ai cũng vậy không thể quyên được cái nguồn, cái gốc, cái rễ, nơi chôn rau cắt rốn của mình
Cái nguồn có sâu, có khỏe thì dòng chảy mới xa, cái gốc có vững thì thì cành lá mới sum suê vững chãi ấy là cái lẽ tự nhiên không thể nào khác được
Chim có tổ người có tông. Sinh ra ở đời, không ai mà không xuất thân từ gia đình. Sinh thành, nuôi nấng, giáo dục ơn nhờ cha mẹ, với sự nương tựa chủ chốt vào ông bà, và sự giúp đỡ, dìu dắt của bác chú cô dì cùng anh chị em ruột thịt. Tình yêu thương máu mủ và nghĩa vụ tác thành đã tạo cho mọi người đạo lý cương thường hầu như được thiên nhiên phú tính. Do đó, tình cảm yêu thương thân thuộc được hình thành trong bản chất của mỗi người, từ đối xử trong gia đình đến quan hệ ngoài xã hội, từ họ hàng gần xa, đến xóm làng, quê hương, tổ quốc.
Đã là con cháu họ Lê Đình thì cần phải biết lấy việc đèn sách, học hành làm nếp đẹp truyền gia, lấy đức, tài, hiếu thảo, thuận hòa làm đầu cho mọi mục tiêu, để càng ngày càng phát triển và trưởng thành, không thẹn với di huấn của tổ tiên. Ấy là điều phúc đức lâu dài vậy.
Họ Lê ta trải qua mấy trăm năm nay công lao do đâu mà có, đáng cho đời sau suy nghĩ, kế đó mà thi thư nối nghiệp: Có các học hàm, học vị , làm đủ ngành nghề, thấy thuốc, thầy giáo, cán bộ trung, cao cấp trong quân đội, kỷ sư, cao đảng, trung cấp, công nhân kỷ thuật... và nhiều người đã giữ nhiều trọng trách khác nhau trong xã hội. Tuy chưa giám nói là thế gia lệnh tộc cũng đáng là một họ tiêu biểu cho chốn hương thôn nói riêng, cho xã hội nói chung. Để lại hương thơm mãi mãi cho con cháu đời sau.
Nền tảng của mối quan hệ là gia đình, họ hàng, cho nên truyền thống của mối quan hệ này đã thành tập quán từ xưa, được ghi chép thành “gia phả”. Gia phả giúp cho con cháu đời sau biết được lai lịch của cha, ông, tổ tiên mình, đức tính, nghề nghiệp, cuộc đời và tuổi thọ (năm sinh, và ngày tháng năm mất) để tưởng nhớ, giổ tết; cốt nhất là để cho mọi người anh em họ hàng biết được quan hệ bậc thứ trong gia tộc để xưng hô, đối đãi, thăm hỏi, giúp đỡ nhau. Đối với quan hệ gia đình, họ hàng thì nam nữ trong họ không kết hôn với nhau theo pháp luật quy định để tránh quái thai theo di truyền học. Gia phả có tác dụng chủ yếu để cho con cháu các thế hệ sau, kế thừa, học tập truyền thống tốt đẹp của tổ tiên, không những phấn đấu để theo kịp cha ông, mà còn phát huy hơn nữa trong cuộc đời và sự nghiệp của mình cho rạng rỡ thêm, để “con hơn cha là nhà có phúc”. Dĩ nhiên sự tiến bộ của đời sau được theo đà tiến hoá của xã hội nói chung, nhưng sự cố gắng noi gương của người trước vẩn là một yếu tố khích lệ cần thiết. Đặc biệt về cương thường, luân lý, lễ giáo gia đình, tôn ty trật tự, tư cách đạo đức, không làm điều sai trái là trọng yếu hàng đầu, để khỏi mang tiếng là “con nhà vô phúc” mà phụ bội công đức sinh thành giáo dục của cha, ông.
Thay mặt chi 5 – Họ Lê Đình tại xã Trường Sơn - Đức Thọ - Hà Tĩnh, tôi xin kính giới thiệu tập một cuốn GIA PHẢ CHI THỨ 5 - ĐẠI TỘC HỌ LÊ ĐÌNH đến các chi phái tộc để lưu thờ và đề nghị các chi phái tạo điều kiện cho anh em con cháu dễ dàng tiếp cận, đọc và suy nghĩ, tưởng niệm tổ tiên, tự hào và phát huy truyền thống vẻ vang của dòng tộc, góp phần cùng toàn dân xây dựng thành công và bảo vệ vững chắc tổ quốc Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa, phấn đấu vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Đồng thời tôi cũng xin ghi nhận lòng nhiệt thành của các thành viên trong chi 5 đối với tổ tiên dòng họ. Gia phả viết từ hệ thứ 8 trở xuống (Từ thế hệ 1 đến thế hệ 7 do chiến
tranh tàn phá thất lạc gia phả nên không rõ)

Kính

Vinh , ngày tháng năm
( Rằm tháng giêng năm Nhâm Thìn 2012)


Lê Thanh Tiêu