Nguyên tổ họ Hồ ở việt Nam là trạng nguyên Hồ Hưng Dật, đậu trạng nguyên vào năm thứ 2 đời Hán Ẩn Đế, 947-950. Sau đó sang Việt Nam. Đại Việt Thông giám Cương Mục chính biên (quyển XI, tờ 37) ghi: "Họ Hồ là con cháu Ngu Thuấn, 2255-2208 trước Công nguyên. Ngu Thuấn được Đường Nghiêu truyền ngôi, sau thường gọi là Đường Ngu hay đời Nghiêu Thuấn. Con Ngu Yên (dòng dõi Ngu Thuấn) là Vĩ Mãn được Chu Vũ Vương (1066-1063 TCN) phong cho đất Trần, gọi là Hồ Công, sau dùng chữ Hồ là họ, nên Quý Ly đổi họ là Hồ và đặt quốc hiệu là Đại Ngu. Trạng nguyên Hồ Hưng Dật là con cháu vua Thuấn tộc Việt : Tộc Việt là Bách Việt ngày trước ở miền Nam Trung quốc, sau bị Hán hoá gần hết, trừ Lạc Việt ở Việt Nam qua nhiều bước thăng trầm và bị phong kiến phương Bắc đô hộ trên ngàn năm vẫn không bị Hán hoá. Trái lại, nhiều người từ phương Bắc sang Việt Nam dần dần bị Việt hoá. – Nhà thờ họ Hồ ở Quỳnh Đôi, xây dựng từ 1725 có câu đối: “Cổ Nguyệt Minh Cao Hệ Xuất Thần Minh Ngu Đế Trụ”, nghĩa là họ Hồ gốc từ vua Thuấn. – Theo Đại Việt Sử Ký Toàn Thư của Ngô Sĩ Liên (và các sứ thần nhà Hậu Lê) tập II, trang 224, NXB KHXH in năm 1971 ghi : “ tổ tiên họ Hồ là Hồ Hưng Dật vốn người Chiết Giang thời Hậu Hán Ngũ Quý, sang làm Thái Thú Diễn Châu, sau nhà ở hương Bào Đột, rồi làm trại chủ…” – Tộc phả họ Hồ do tiến sĩ Hồ Sĩ Dương biên soạn 1660 ghi : “ông là người huyện Vũ Lâm, tỉnh Chiết Giang. Nguyên tổ Hồ Hưng Dật sinh phải thời phong kiến Trung quốc xâu xé lẫn nhau, đậu trạng nguyên xong ông sang Giao Châu và được cử làm quan (cùng thời với thái thú Châu Diễn là Đinh Công Trứ, thân sinh Đinh Bộ Lĩnh). Nhưng ở Giao Châu (Việt Nam) lúc bây giờ đang loạn 12 sứ quân, dân tình vô cùng khổ sở. Năm 967, ông từ quan, chọn hương Bào Đột làm trại chủ. Con cháu ông ngày càng phát triển, đông đúc, thịnh đạt suốt từ Nam chí Bắc Việt Nam : (Theo Hồ Bá Hiền, Một số tư liệu về phả hệ Họ Hô)̀